Tình trạng xé dăm, xước thớ gỗ hoặc bề mặt bị sần xùi sau khi tiện CNC là sự cố thường gặp nhất trong gia công gỗ. Hiện tượng này xảy ra khi lực cắt của dao không xé đứt được thớ gỗ một cách dứt điểm mà kéo xé các sợi gỗ theo thớ.
Nguyên nhân chính và Cách khắc phục
1. Dao tiện bị cùn hoặc chọn sai góc mài dao
-
Nguyên nhân: Dao cùn sẽ nén và xé thớ gỗ thay vì gọt đứt. Dao có góc mài/góc thoát phôi không phù hợp khiến phôi bị dồn nén sinh nhiệt.
-
Cách khắc phục:
-
Sử dụng chíp hợp kim (Carbide) chuyên dụng cho gỗ có độ sắc cao và góc cắt thoát phôi lớn.
-
Mài lại hoặc đổi mảnh chíp mới ngay khi phát hiện bề mặt có dấu hiệu bị mờ, xước.
-
2. Chiều tiện ngược thớ gỗ (Xuôi thớ vs. Ngược thớ)
-
Nguyên nhân: Khi đường dao đi từ đường kính nhỏ lên đường kính lớn trên đoạn côn/bầu, dao sẽ móc xé thẳng vào các thớ gỗ dọc.
-
Cách khắc phục:
-
Lập trình lại đường chạy dao sao cho lưỡi dao luôn cắt theo hướng từ đường kính lớn xuống đường kính nhỏ (đi xuôi theo chiều đổ của thớ gỗ).
-
Sử dụng chiến lược tiện thô và tiện tinh tách biệt.
-
3. Tốc độ tiến dao ($F$) quá nhanh hoặc Tốc độ trục chính (S) quá chậm
-
Nguyên nhân: Tốc độ tiến dao F (Feed Rate) cao khiến khoảng cách giữa các bước tiến dao lớn (Stepover), lực cắt tăng đột ngột làm bung thớ gỗ.
-
Cách khắc phục:
-
Tăng tốc độ trục chính (S): Duy trì từ 2.200 – 3.200RPM tùy độ cứng của gỗ và đường kính phôi.
-
Giảm tốc độ tiến dao (F): Đặc biệt ở bước tiện tinh, hãy giảm F xuống còn 300 – 600 mm/phút và đặt stepover nhỏ (0.1 – 0.2mm.
-
4. Phôi gỗ có độ ẩm cao hoặc thớ gỗ quá xốp/xoắn
-
Nguyên nhân: Gỗ ướt (độ ẩm > 18%) có thớ gỗ dai và mềm, khi dao đi qua sẽ gập thớ lại chứ không đứt hẳn. Gỗ xoắn, gỗ xốp (như gỗ cao su, gỗ thông) cũng rất dễ bị rộp bề mặt.
-
Cách khắc phục:
-
Chỉ gia công phôi gỗ đã qua sấy đạt độ ẩm chuẩn (8 – 12%).
-
Đối với gỗ xốp, có thể phun/lau một lớp dung dịch keo/xăng thơm hoặc sơn lót nhẹ lên bề mặt trước khi chạy lượt tiện tinh cuối cùng để làm cứng thớ gỗ tạm thời.
-
5. Máy bị rung lắc (Rơ trục, gá kẹp yếu)
-
Nguyên nhân: Khung máy yếu, bạc đạn trục chính bị rơ, hoặc chống tâm đuôi cọc không đủ lực nén làm phôi gỗ bị dơ/đảo khi quay tốc độ cao.
-
Cách khắc phục:
-
Kiểm tra độ rơ của băng tải, khớp nối và siết chặt đai ốc đuôi cọc.
-
Dùng thêm Lưới tựa/Bánh xe đỡ phôi (Steady Rest) đối với các thanh phôi gỗ dài và mảnh để triệt tiêu độ võng ở giữa.
-
Bảng tóm tắt thông số cắt tối ưu cho bề mặt láng mịn
| Vật liệu gỗ | Tốc độ trục chính (S) | Tốc độ tiến dao tinh (F) | Độ sâu cắt tinh (Ap) |
| Gỗ cứng (Gõ đỏ, Cẩm, Trắc, Căm xe) | 2.000 – 2.500 RPM | 300 – 500mm/phút | 0.2 – 0.5 mm |
| Gỗ trung bình (Sồi, Tần bì, Xoan đào) | 2.500 – 3.000 RPM | 400 – 600 mm/phút | 0.3 – 0.5 mm |
| Gỗ mềm / Xốp (Gỗ thông, Cao su, Tràm) | 2.800 – 3.500 RPM | 200 – 400mm/phút | 0.1 – 0.3 mm |
