Căn chỉnh chiều cao mũi dao trùng khớp 100% với tâm quay của trục chính (Centerline) là yếu tố quyết định để mặt cắt láng mịn, phôi không bị để lại “mụm” (đầu nhọn) ở tâm khi vạt mặt, và tránh tình trạng mẻ chíp hợp kim.
Tác hại khi gá dao lệch tâm
-
Gá dao Cao hơn tâm: Lưng cán/chíp dao bị cạ vào phôi, tạo ma sát lớn làm cháy gỗ/thép, máy bị rung và dao không ăn gọt được sâu.
-
Gá dao Thấp hơn tâm: Góc thoát phôi bị tăng lên, lực cắt dồn vào đầu nhọn làm mũi dao dễ bị mẻ/gãy, phôi bị cuốn đè lên lưỡi cắt gây rơ lắc và bề mặt gia công bị sần xùi.
3 Phương pháp kiểm tra & Căn chỉnh tâm dao chuẩn xác nhất
Cách 1: Sử dụng Mũi tâm Đuôi cọc (Tailstock Center) – Đơn giản & Phổ biến nhất
-
Lắp mũi tâm động/mũi tâm chết vào ổ đuôi cọc (sao cho đỉnh nhọn hướng về mâm cặp).
-
Kéo đài dao (Tool Post) về sát đỉnh mũi tâm đuôi cọc.
-
Quan sát theo chiều ngang: Đưa đỉnh mũi chíp tiện lại gần đỉnh nhọn của mũi tâm.
-
Chêm thêm hoặc bớt các miếng chêm (sim) dưới đáy cán dao sao cho đỉnh mũi chíp trùng khớp hoàn toàn với đỉnh nhọn đuôi cọc.
Cách 2: Phương pháp Vạt mặt phôi (Facing Test) – Đạt độ chính xác 100%
-
Gá một thanh phôi tròn (gỗ hoặc thép) lên mâm cặp và cho quay ở tốc độ thích hợp.
-
Cho dao tiện tiến từ ngoài vào để vạt phẳng mặt đầu của phôi.
-
Đánh giá kết quả:
-
Nếu còn để lại một mụn nhỏ (đầu nhọn) ở chính giữa tâm phôi: Dao đang bị gá thấp hơn tâm > Cần chêm thêm lá thép mỏng dưới cán dao.
-
Nếu dao đi gần vào tâm thì bị cạ lưng, rung lắc hoặc lưỡi cắt nhảy qua tâm: Dao đang bị gá cao hơn tâm > Cần hạ thấp đài dao hoặc rút bớt miếng chêm.
-
Mặt đầu phẳng hoàn toàn, sạch sẽ đến đúng tâm: Dao đã chuẩn tâm 100%.
-
Cách 3: Sử dụng Dụng cụ đo tâm bằng Từ tính / Laser (Center Finder) – Dành cho thợ CNC & Máy cơ cao cấp
-
Sử dụng nivo cân tâm từ tính (Bubble Level Center Finder) hít vào cán dao hoặc thước rà tâm laser. Điều chỉnh độ cao cán dao đến khi bọt thủy rơi vào đúng vạch trung tâm.
Lưu ý kỹ thuật khi chêm và siết cán dao
-
Dùng miếng chêm phẳng & cứng: Ưu tiên dùng các lá thép chêm chuyên dụng (sim lá) phẳng tuyệt đối, độ dày đa dạng 0.1 mm, 0.2 mm, 0.5 mm. Không dùng tôn phế liệu nhấp nhô hay vật liệu mềm (như đồng mỏng, cao su) làm đệm vì sẽ gây đàn hồi, làm rung dao khi cắt.
-
Siết chặt đài dao trước khi đo: Luôn siết chặt các ốc cố định cán dao trên đài dao trước khi rà mũi tâm, vì khi siết ốc, cán dao có thể bị đè ép xuống thêm 0.05 – 0.1mm.
-
Trường hợp dùng Bàn dao thay nhanh (Quick Change Tool Post – QCTP): Chỉ cần vặn con ốc điều chỉnh độ cao (Height Adjustment Screw) trên áo gá dao để nâng/hạ chiều cao cực kỳ tiện lợi mà không cần dùng miếng chêm.
